قالب وردپرس پوسته وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس قالب وردپرس
خانه / سلطان نصیر / چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوری

علامه مجلسی و چهارشنبه سوری و رسوم آن وقت:

در باره چهارشنبه سوری، در دو مورد از نسخه خطی اختیارات بحث شده است. یک مورد جایی است که آن را چهارشنبه آخر ماه صفر دانسته، و می‌گوید: «چهارشنبه آخر این ماه که چهارشنبه سوری و سرخی نیز می‌گویند، در نزد جمهور شیعه شوم است، و در شب چهارشنبه آخر که ظرف‌های سفالین پر از آب از بام‌ها می‌اندازند در اکثر خانه‌ها، و در بعضی بلادها، در این شب، آتش در بام‌ها می‌افروزند و می‌گویند چون در این شب و آن روز بلای بسیار نازل می‌شود، انداختن ظرف پر آب و شکسته شدن آن و آتش افروختن رفع بلا می‌کند، این طریقه مجوس است و عبده نار، اصلی ندارد. و از این عجب‌تر بعضی از سفها و بی‌عقلان و امّیان در این روز که چهارشنبه باشد، بنای سرتراشی می‌گذارند، و دعاهای چند می‌خوانند، و تا یک سال چهارشنبه به چهارشنبه سر می‌تراشند، و اقبال خود را از این سر تراشیدن استنباط می‌کنند، و به خود مؤثر می‌گردانند، نکبت و دولت و آمدن و نیامدن احوال خود را در عرض سال، این نیز پوچ است، و اصلی ندارد، و از طیره و فال نیک و بد است و در طریقه اهل بیت نیست … و احمق تر آن جماعتی اند که می‌روند و به حوضی پر آب می‌نشینند و تا لب زیرین خود متصل به آب است، و نفَس نگاه می‌دارند و دعا و طلسم چند می‌نویسند. این نیز اصلی ندارد. (خطی، ص ۷۹). وی پس از این هم، باز به مناسبت سر تراشیدن، مطالبی در باره چهارشنبه سوری دارد (خطی، ص ۲۴۶) که اشاره خواهیم کرد.
…. نویسنده، دوباره به سراغ چهارشنبه سوری رفته، و مطالبی را در این باره بیان کرده است. پیش از این هم عباراتی در این باره بود که آوردیم، در اینجا می‌نویسد: «خاتمه: بدان که در چهارشنبه سوری که دُرد آخر ماه صفر است، و در میان عوام الناس شهرت دارد، این از طیره و فال بد است، چنان که در اول کتاب در باب روزچهارشنبه گذشت». وی سپس در باره سرتراشیدن و این که گفته‌اند این سنت از سلمان است، اشاره کرده، و آن را رد نموده و گوید: «در ابتداء اسلام اکثر مسلمانان موی سر را بلند می‌گذاشتند، و احادیث دارد که هر که موی سر را بلند بگذارد باید شانه کند و شق کند، و تعمیر آن را بکند و پاکیزه بدارد». اما این که برخی سرتراشیدن را از سلمان و مستحب می‌دانند، به نظر وی کار «قلندران و دلّاکان» است است که می‌خواهند از محبوبیت سلمان استفاده کنند، در حالی که تراشیدن و نتراشیدن هر دو معمول بوده است. سرتراشیدن هم خوب و از ده سنت ابراهیم است که باقی آن «ختنه کردن است و شلوار پوشیدن و مسواک کردن و ریش را شانه کردن و خضاب کردن و سرمه کشیدن و شارب گرفتن و دارو کشیدن و بوی خوش مالیدن و ناخن گرفتن» است و در هر حال، سر تراشیدن از مخترعات سلمان نیست. تازه به عکس، «از ائمه معصومین علیهم السلام، حضرت امام حسن علیه السلام بقدر چهار انگشت موی سر مبارک خود را بلند می‌گذاشتند وبه اصطلاح لفظ حدیث وارد شده، موی سر به این قدر را وفره می‌گفتند». اما نکته شگفت این است که در روزگار نویسنده، به تدریج موی بلند گذاشتن، رسم شده است: «به مرور ایام موی سر بلند گذاشتن و نتراشیدن به طریق فرنگان و اهل کفر برطرف شد، و اینکه عوام سادات و صبیان، گیس و زلف می‌گذارند و یا کاکل می‌بافتند بسیار مذموم است و مکروه و بدنما به طریق کفره قلماق [قومی از مغول] است، و حدیثی در این باب وارد نشده» است. در این سوی، مطالبی که طرفداران موی بلند مطرح می‌کرده‌اند هم دلیلی ندارد: «اینکه خَردرویشان و قلندران، و بعضی از مؤذنان ابله احمق می‌گویند که بر دو گیسوی فرح بخش محمد صلوات، و می‌گویند که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم گیسو داشت، و هر وقت دعا می‌کرد بر کف دست مبارک می‌گرفت، و مناجات می‌کرد، آنها دروغ می‌گویند و تهمت نسبت به آن حضرت می‌گویند، و کفر است».

بسم الله الرحمن الرحیم

در مورد چهارشنبه سوری و این رسم ظاهرا کهن باید بگویم. ریشه آن به درستی مشخص نیست. بنا به نظر جمله محققین بی تعصب رسم چهارشنبه سوری هیچ ارتباطی با فرهنگ زرتشتی ایران باستان در دوران ساسانی ندارد. محققینی زرتشتی نظیر دکتر کتایون مزداپور که از اساتید به‌نام دانشگاهی کشور می باشند. چهارشنبه سوری را متعلق به آیین های پیش از ورود آریایی ها به فلات ایران می دانند.
همچنین موبد کوروش نیکنام و تنی چند از موبدین زرتشتی دیگر مراسم چهارشنبه سوری را رسمی غیر زرتشتی و پریدن از آتش را توهین به آتش دانسته اند.
همچنین مرحوم هاشم رضی نیز در کتاب گاهشماری و جشن های ایران باستان چهارشنبه سوری را رسمی غیر ایرانی دانسته اند. علت غیر آریایی دانستن این رسم این است که در گاهشماری ایران باستان اساسا چیزی به نام هفته وجود نداشته است. و سال به ۱۲ ماه ۳۰ روزه تقسیم میشده که در انتها یک پنجه نیز بدان اضافه میشده است. و هر کدام از روزها در این گاهشماری به نام یکی از ایزدان زرتشتی نامیده میشده است. در نظر بعضی محققین ورود هفته به فرهنگ ایرانی متعلق به آیین مانوی می باشد که خود متاثر از آیین های ایران باستان و مسیحیت و مکاتب گنوسی میان رودانی بوده است.

نکته: حتما بسیاری از شما خوانندگان عزیز متنی را دیده اید که در محیط های مجاز دست به دست می شود که اسامی هفته را با نام هایی خلق الساعه ایرانی معرفی می نماید و به شما القا می نماید که به فرهنگ آریایی خود ببالید. چنین متن هایی ناشی از جهل نویسندگان است و محلی از اعراب در نزد اساتید واقعی ایرانشناس ندارد.

بعضی از محققین معاصر چهارشنبه سوری را برگرفته از فرهنگ میان رودان دانسته اند.
فقیر هر چه گشته ام نتوانستم قرینه ای را برای آن در میان رودان بیابم. هر چند که منابعم در این باره اندک بوده است.

اما نکته جالب تطابق چهارشنبه سوری با چهارشنبه آخر صفرماه در نزد علامه مجلسی است. در واقع بر طبق این نظر چون ماه ربیع که پس از صفر می آید معادل بهار در نزد ایرانیان است. پس چهارشنبه صفرماه معادل همان چهارشنبه سوری ایرانیان می شود.

منبع:https://eitaa.com/soltannasir

مطلب پیشنهادی

عاشورا در وادی این موجودات ۱۳

{عاشورا در وادی این موجودات ۱۳} { عالم الاسد ۶} نکته ۸: دقت نمایید که …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × یک =